TÁC GIẢ Bùi Văn Bồng Cao Văn Hở Cát Tường Đinh Kim Phúc Hiếu Học - Hoàng Anh Hoàng Cao Sơn Huỳnh Công Tín Lâm Văn Bé Lê Công Lý Lưu Quốc Thắng Ngô Bắc dịch - Frank Vincent - R.B. Smith Ngô Thế Vinh Nguyên Ngọc Nguyễn Đức Hiệp Nguyễn Hữu Hiệp Nguyễn Minh Quang Nguyễn Thị Mộng Tuyền Nguyễn Thượng Chánh Nguyễn Trung Phạm Đình Hưng Phạm Phan Long Tôn Thất Trình Trần Đăng Hồng Trần Ngọc Thêm Trần Nguơn Phiêu Trần Văn Đạt Trang Nhà CHÁNH TRỊ - KINH TẾ Bùi Văn Bồng. Mùa hoa lục bình Người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long không còn coi lục bình là cây hoang dại nữa, mà đã trở thành nguồn nguyên liệu cho sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ từ cọng lục bình. Nghề này đang "phất", vừa tăng thu nhập kinh tế hộ gia đình, giải quyết việc làm khi nông nhàn, vừa góp phần giải quyết vấn nạn môi trường ở vùng sông nước... Bùi Văn Bồng. Làng Dơi ở Đồng Tháp Mười Đồng Tháp Mười, xứ sở đã từng được đặc tả nét riêng "muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lội như bánh canh". Nơi đây, nông dân mới có thêm một nghề tăng thu nhập kinh tế hộ gia đình. Nhiều người đã bắt nhạy nghề này, đua nhau hùn hạp làm ăn. Đó là nghề dựng chòi lá thốt nốt nuôi dơi để lấy phân ... Cao Văn hở. Cầu Mỹ Thuận Và Công Trình Xây Dựng Hạ Tầng Cơ Sở Kinh Tế ... Đầu thiên niên kỷ mới, Châu Thổ Cửu Long có một chiếc cầu mới MỸ THUẬN nối liền Hậu Giang với Tiền Giang. Cái nhìn kinh tế cho thấy những dự phóng lạc quan về vai trò của chiếc cầu này góp vào diễn trình phát triển kinh tế của Châu Thổ trong thế kỷ 21... Đã bao năm qua, phà Mỹ Thuận là phương tiện duy nhất, chậm chạp và tốn nhiều thời giờ chờ đợi cho sự chuyển vận hàng hóa và hành khách qua sông. Khi chiếc cầu mới Mỹ Thuận được mở cho việc giao thông, việc quản trị và thu lệ phí qua cầu (toll fees) không thể trở thành yếu tố làm đình trệ đọng ứ giao thông ... Cát Tường. Xóm Lưới Bà Đồng Hồi xưa, mỗi lần tàu đò ngang qua xóm Chài, xóm Lưới Bình Thủy (Cần Thơ) và xóm Lưới Trà Ôn (Vĩnh Long) vào ngày nắng, thường thấy những tấm lưới khổng lồ phơi trên những giàn lưới cao, dài một bên vàm sông. Cảnh tượng này, lâu lắm mới nhìn lại được, khi đi phà từ Tân Quới, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long, ngang sông Hậu tới Trà Nóc, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ. Ðó là xóm lưới Bà Ðồng ở vàm Bà Ðồng. Đinh Kim Phúc. Quan hệ Việt Nam – Đông Nam Á trong thế kỷ XIX: Một vấn đề cần trao đổi Ý chí chính trị học hỏi các kỹ thuật nước ngoài đạt đỉnh cao trong cuối thập niên 1830 khi Minh Mạng ra lệnh mua tàu chạy bằng hơi nước. Phan Huy Chú năm 1833 lần đầu tiên nhìn thấy tàu hơi nước ở Batavia, và Lý Văn Phức mô tả một tàu khác trong chuyến đi đến Calcutta. Năm 1839, Việt Nam mua con tàu hơi nước đầu tiên, sau đó là ba thuyền khác – có tên Yên Phi, Vũ Phi và Hương Phi. Năm 1844, một con tàu lớn hơn được mua, với tên Diễn Phi. ... Có vẻ như trong nửa đầu thế kỷ 19, tại châu Á, Việt Nam thuộc một vài nước đầu tiên quan tâm kỹ thuật hàng hải châu Âu” ... Hiếu Học-Hoàng Anh. Dấu chân xe ngựa... đất Thủ - Bình Dương... “Dấu xưa xe ngựa...” sắp nói đây là nỗi buồn man mác, khi nhớ về chiếc xe thổ mộ (xe ngựa) cụ thể, một hình ảnh quen thuộc đã gắn liền với cuộc sống của cư dân trong nhiều tỉnh thành ở miền Nam nay đã gần như vắng bóng! Hoàng Cao Sơn. Từ nông thôn Do Thái nhìn vào thảm kịch nông dân Việt Nam Trên nửa thế kỷ qua, trên tiến trình dựng nước, dân tộc Do Thái, đã đạt được nhiều thành tựu trên nhiều lãnh vực, trong đó nông nghiệp phải kể là một thành tựu phi thường. Vì từ bốn phương trời trở về Palestine, phải mua lại những vùng đất khô cằn hoặc đầm lầy, nhưng chỉ trong chục năm, người Do Thái đã biến vùng đất đó thành màu mỡ, và đã xây dựng được những cộng đồng nông thôn giàu mạnh và tiến bộ. Nhìn lại Việt Nam, một đất nước không thiếu đất, không thiếu sự cần cù, nhưng sau nửa thế kỷ dưới chế độ xã hội chủ nghĩa Macxit-Leninit, người nông dân Việt Nam vẫn phải đắm chìm trong nghèo đói, lạc hậu ... Huỳnh Công Tín. Công của Lê Văn Duyệt trong việc đào Kinh Vĩnh Tế Lâm Văn Bé. Nghèo đói Việt Nam nhìn qua những con số ... Nghèo là một trạng thái kinh tế và xã hội phức tạp mà các nhà kinh tế thuộc nhiều trường phái, nhiều quốc gia, nhiều cơ quan quốc tế không đồng thuận nhau về các tiêu chuẩn... những ý niệm giàu nghèo thường rất chủ quan hay thiên lệch bởi phương pháp thống kê, mục tiêu sử dụng, cơ cấu kinh tế và mức sống của người dân mỗi quốc gia mỗi khác... Lê Công Lý. Câu cá miền Tây Lê Công Lý. Nghề cá ở Đồng Tháp Mười xưa và nay ... “Lòng chảo” Đồng Tháp Mười, cái túi chứa lũ, cá tôm và cả phèn. Vì nước ứ đọng quanh năm nên Đồng Tháp Mười có thảm thực vật phong phú, vừa là nguồn thức ăn, vừa là nơi trú ẩn thuận lợi cho cá. Đồng thời hàng năm nước lũ ở thượng nguồn sông Mêkong tràn về cũng cuốn theo lượng cá khổng lồ từ Biển Hồ (Campuchia) sang, làm phong phú thêm nguồn cá tại chỗ. Bởi vậy mà Đồng Tháp Mười từ xưa được mệnh danh là xứ sở “trên cơm dưới cá”. Theo thống kê, ở vùng này có tới 159 loài cá, gồm nhóm cá đen (cá đồng) như cá lóc, cá trê, cá rô… và cá trắng (cá sông) như cá chép, cá chốt, cá he ... Lê Công Lý. Nghề đươn đệm ở Đồng Tháp Mười Có thể nói, cây bàng là một trong những loài cây chủ đạo ở Đồng Tháp Mười thuở còn hoang vu... Cây bàng có thể làm rất nhiều việc, từ chất đốt đến làm lạt (để buộc) hay lợp nhà (vì thế có địa danh Nhà Bàng). Củ bàng có thể ăn thay cơm những khi đói kém: Hỏi ai còn nhớ Bảy Ngàn Củ co ăn với củ bàng thế cơm. (Ca dao) Tuy nhiên, cây bàng chủ yếu dùng để đươn đệm. “Đươn đệm” là từ dùng để chỉ nghề đươn nói chung có sử dụng nguyên liệu bàng. Nhờ nguồn nguyên liệu phong phú nên đươn đệm sớm trở thành nghề phổ biến ở Đồng Tháp Mười và các khu vực lân cận như Tây Ninh, An Giang, Gia Định (tức Sài Gòn sau này) ... Lưu Quốc Thắng. Lặng lẽ ghe hàng Ngày nào đó, về đồng quê vùng Nam bộ, bỗng dưng nghe tiếng hụ của còi tàu, hoặc tiếng kèn bóp te... te một hơi dài, liền ngay sau đó là tiếng gọi “hơ, hơ, ơ, ớ…ớ…” của một nông dân nào đang chum hai bàn tay vô miệng để ráng sức phát loa giữa mênh mông sông nước thì cần hiểu đó là tín hiệu của bà con gọi ghe hàng... Frank Vincent. Nam Kỳ & Thành phố Saigon 1872 (Ngô Bắc dịch) R. B. Smith. Thành phần tinh hoa Việt Nam tại Nam Kỳ thuộc Pháp, 1943 (Ngô Bắc dịch) Ngô Thế Vinh. Ngược dòng sông Mekong thời hoang dã [1866-1873] Ngô Thế Vinh. Mekong - Mississipi: Hai dòng sông kết nghĩa Ngô Thế Vinh. Mười bốn con đập Vân Nam, nguy cơ sống còn của Mékong Khi được hỏi về mối quan tâm của các quốc gia hạ nguồn về ảnh hưởng khai thác sông Mekong của Trung Quốc, thì Wang Xiaodong chuyên viên Viện Nghiên Cứu Hoa Lục thản nhiên đáp: “Đó là đất và là nước của chúng tôi. Đó là quyền của chúng tôi muốn làm gì thì làm.” Nguyên Ngọc. Gốm đỏ Vĩnh Long Nguyễn Đức Hiệp. Nhà kỹ nghệ và doanh nghiệp Việt Nam Trương Văn Bền (1884-1956) Nguyễn Đức Hiệp. Thủy điện ở Vân Nam, Lào và môi trường sông Cửu Long Nguyễn Hữu Hiệp. Người Châu Đốc – An Giang làm ăn ở Nam Vang xưa và nay Nguyễn Minh Quang. Mối đe dọa lớn nhất của sông Mekong và hiểm họa thực sự của đồng bằng sông Cửu Long ở Việt Nam Nguyễn Minh Quang. Cảm Nghĩ Về Cầu Mỹ Thuận ... Mỹ Thuận là tên của một ngôi làng nhỏ nằm bên tả ngạn sông Tiền, nhánh phía bắc của sông Cửu Long, thuộc tỉnh Tiền Giang... Nếu không có quốc lộ chạy qua, địa danh Mỹ Thuận chắc không nổi tiếng như hiện nay. Quốc lố 1 (trước kia là Quốc lộ 4) vượt qua sông Tiền ở Mỹ Thuận vì nơi đây sông chỉ rộng có 80m, hẹp nhất trong suốt chiều dài của nó trong vùng đồng bằng sông Cửu Long ... Nguyễn Thị Mộng Tuyền. Quá trình đầu tư và khai thác thuộc địa về cao su của tư bản Pháp ở Việt Nam (1858-1945) Ngay từ những ngày đầu xâm lược Việt Nam, thực dân Pháp đã tìm cách mang cây cao su vào trồng ở nước ta song tuổi thọ của những cây cao su đầu tiên quá ngắn ngủi. Phải đợi đến 1897, dược sĩ Raoul, sau khi đi công cán ở các thuộc địa Anh đã mang về vườn Thực Vật Sài Gòn 2.000 cây cao su thì việc trồng cao su mới được xem là chính thức bắt đầu ở Việt Nam ... Nguyễn Thượng Chánh. GẠO TA GẠO TÂY Theo ước lượng, lúa được thấy trồng tại lối 112 quốc gia, và có vào khoảng 90% gạo sản xuất được tiêu thụ tại Á Châu. Tại nhiều vùng trên thế giới trong đó có Việt Nam, cơm là thức căn bản và có thể chiếm trên 60% khẩu phần của những bửa ăn hằng ngày... Theo tài liệu khoa học cho biết thì trên thế giới phải có từ 13 000 đến 15 000 giống lúa, nhưng trong thực tế thì chỉ có khoảng 20 loài lúa dại và hai loài lúa canh tác mà thôi. Ngày nay, hai cây lúa được canh tác rộng rãi trên thế giới là loài Oryza sativa L. ở Á Châu có năng suất cao và loài lúa Oryza glaberrima Steud, năng suất thấp được canh tác ít hơn ở Tây Châu Phi ... Nguyễn Trung. Biến đổi khí hậu tác động ra sao tới vựa lúa sông Cửu Long? Nguyễn Trung. Vấn đề Mekong có thể gây bất ổn chính trị và căng thẳng khu vực Phạm Đình Hưng. Miền Nam Việt Nam Xưa và Nay Tại sao nước Việt Nam vẫn còn là một trong 10 nước nghèo nhứt thế giới sau 33 năm chấm dứt chiến tranh kể từ năm 1975? Mặc dầu Việt Nam là “con cưng” của Hoa Kỳ và đã nhận được vài chục tỷ đô la tiền viện trợ hoặc cho vay, đầu tư từ Liên hiệp quốc (UNDP), các nước phát triển, các định chế tài chánh quốc tế (IMF,WB,ADB), các nhà đầu tư ngoại quốc và ba triệu người gốc Việt tại hải ngoại, GDP của Việt Nam hiện nay chưa tới 53 tỷ Mỹ kim. Căn cứ theo bản Chỉ số Phát triển Thế giới 2007 của Ngân hàng Thế giới, năm 2005, lợi tức đầu người của Việt Nam chỉ là $620 USD thua xa rất nhiều quốc gia Đông Nam Á và Nam Á... Phạm Phan Long. Từ Đồng Bằng Sông Cửu Long đến Châu Thổ Nam California: Viễn kiến từ một thế kỷ trước Phạm Phan Long. Mekong trên đường suy thoái Tôn Thất Trình. Tuyển Tập Biên Khảo Trần Ngọc Thêm. Nam Bộ Và Tình Hình Xã Hội Và Nhân Văn Nam Bộ ... Nói về Nam Bộ, người ta thường nghĩ ngay rằng đây là một vùng đất mới với lịch sử 300 năm. Song tầm nhìn khoa học xã hội và nhân văn không thể dừng ở cái mốc lịch sử 300 năm này mà phải vượt qua nó, bao quát cả toàn bộ lịch sử của vùng đất. Cách ngày nay 4-5.000 năm, ở vùng đất cao là miền Đông Nam Bộ đã có con người cư trú, tạo nên nền văn hoá Đồng Nai. Cuộc khai quật ở Cầu Sắt (Xuân Lộc, Đồng Nai) năm 1976 cho thấy từng có một nền văn hoá đá mới, gốm tồn tại ở đây cách nay khoảng 5.000 năm. Một nền văn hoá đồng cách nay khoảng 4.000-3.000 năm được tìm thấy ở di chỉ núi Gốm, ở Hàng Gòn (Xuân Lộc, Đồng Nai) và Dốc Chùa (Tân Uyên, Sông Bé). Ở miền Đông Nam Bộ số lượng các di tích có thể tính được trên 150 địa điểm ... Trần Đăng Hồng. THỬ TÌM LẠI CHÂN DUNG GIỐNG “LÚA CỔ THÀNH DỀN” Trần Đăng Hồng. Chuyên viên Việt Nam tại Phi Châu Trần Đăng Hồng. Thử tìm giải pháp thuỷ lợi cho đồng bằng Cửu Long: Môi trường và hệ thống sông rạch thiên nhiên Trần Đăng Hồng. Thử tìm giải pháp thuỷ lợi cho đồng bằng Cửu Long: Kinh đào và các biện pháp thủy lợi Trần Đăng Hồng. Thử tìm giải pháp thuỷ lợi cho đồng bằng Cửu Long: Thách thức với lũ lụt Trần Đăng Hồng. Thử tìm giải pháp thuỷ lợi cho đồng bằng Cửu Long: Thách thức với biển cả Trần Nguơn Phiêu. Từ Cánh Đồng Texas Nhớ Người Nông Dân Sông Cửu Trần Văn Đạt. Tuyển Tập Biên Khảo Măng cụt, trái đặc sản của Bình Dương và vườn cây xanh Lái Thiêu…