Dòng sông

và con thuyền hai mươi tuổi

Kiệt Tấn

Bài thơ «Dòng sông và con thuyền hai mươi tuổi » trích từ tập thơ “Điệp Khúc Tình Yêu và Trái Phá” của nhà văn Kiệt Tấn, xuất bản năm 1966 tại Sàigòn… đã được anh Lê Tấn Lộc, anh của Kiệt Tấn chuyển đến trang mạng NKLT.

Chúng tôi được anh Lộc tâm sự khi gõ lại bài thơ nầy, từng phen anh phải dừng tay gõ, nghẹn ngào lau nước mắt. Anh cũng cho biết cứ mỗi lần đọc lại bài thơ nầy, không thể nào mắt anh không nhòa lệ, bởi lẽ toàn bộ gia đình của anh là nhân chứng sống của những cảnh thương tâm ghi lại trong bài thơ…

- Chuẩn úy Gia là bạn cùng xóm với KT, tử trận vừa đúng hai mươi tuổi, được vinh thăng thiếu úy dù chưa được lãnh lương chuẩn úy…

- Người anh hai trong gia đình KT, năm 1945 là liên đoàn trưởng liên đoàn thợ mộc kháng chiến chống Pháp. Anh mục kích cảnh các “cán bộVM” ra lịnh phóng hỏa lẫm lúa dùng làm trại giam, thiêu sống hàng ngàn thường dân bị nghi ngờ là Việt gian. Anh cũng chứng kiến tận mắt hàng hàng lớp lớp người bị trói thúc ké, lôi đi chặt đầu, bồi thêm chày vồ, đạp xuống sông…Đến độ anh gần như mất trí vì bị mùi máu và tiếng kêu la khiếp đảm của các nạn nhân thường xuyên ám ảnh…

- Người anh thứ ba thuộc đội võ trang tuyên truyền, thường xuyên chứng kiến cảnh những người tình nghi hoạt động cho Pháp bị kết tội kiểu đấu tố, bị xỏ xâu cho đi “mò tôm”…

-Cả gia đình KT đã trải qua một đêm kinh hoàng ở Hốt Hỏa, nằm im thin thít dưới ghe tam bản dùng đi tản cư, rụng rời nghe vang lên từng chập tiếng hét la “aaaaaa!!!…” thảm thiết của những người bị cứa cổ bẳng dao cùn trong đêm tối trăng tắt sao…

Bài thơ “Dòng Sông Và Con Thuyền Hai Mươi Tuổi” đã được Anh Thư diễn ngâm trên Đài Phát Thanh Sàigòn, năm 1967.

Những cảnh máu lửa tang tóc nầy, sau đó được KT cô động và khai triển lên chiều kích tang thương của cả dân tộc, dàn trải qua trường thi “Việt Nam Thương Khúc” 3100 câu , viết xong năm 1986, tại Paris …

DÒNG SÔNG VÀ CON THUYỀN HAI MƯƠI TUỔI

Còn nhớ gì không Gia

trong những đêm đen nào

lũ chó mực cất cổ tru thảm thiết bên những căn nhà trụi

nóc

Rồi theo đó chiến tranh trở về

với chiếc cày lửa và mầm đạn đồng

gieo mạ xuống ruộng vườn chúng ta

Nơi đó mọc lên những cây than đen tuyền

và lũ quạ mun ủ rũ đôi mắt tròn số không

Tiếng tru thất thanh của thời gian chó má

Từng bầy từng lũ bị đập đầu hy sinh cho cách mạng

Ôi vinh hạnh thay lũ chó!

Những con chết hụt trung tín chạy về

Chủ lại mang chúng đến nơi hành huyết

Đòn cây giáng xuống

con mắt văng ra rớt trên nền đất cứng

con mắt kia vẫn không ngớt phóng ra lời kêu cứu người

chủ thâm tình

còn nhớ không Gia?

Còn nhớ gì không

Những tầm vông vạt nhọn

những bầy chân đi trần

những lỗ mắt ngời ngời

những rừng đèn chai đứng dậy trong đêm khuya

đòi giải phóng

tự do

độc lập

Còn nhớ gì không Gia?

Tụi mình còn quá nhỏ để hiểu cách mạng, bầu cử, Việt

Minh, Quốc Dân đảng…

Tụi mình chỉ biết cơm bắt đầu khô

nước mắm hẹp hòi và những khoanh thịt bắt đầu thưa thớt

trong bữa ăn

Nhưng tụi mình khoái chí vì không phải đi học

đó là thời kỳ cha anh chúng ta thì thầm rất khuya bên ngọn

đèn dầu

đó là thời kỳ ruột xe đạp được cắt ra để làm cương ngựa

Còn nhớ không Gia?

Những mảnh ván vụn được ghép thành ghe

thành xuồng thành tam bản

những con tàu Noe hớt hải trên khắp các ngã sông

chở theo gạo muối gà vịt trẻ con bệnh tật và nỗi sợ hãi

kh ẳm khoang thuyền

Những mắt quạ tròn ngó theo

những con chim sắt săn mồi trên khắp sông ngòi làng

mạc

Chúng sà xuống xạ kích

và sau đó…còn nhớ gì sau đó không Gia?

Còn nhớ gì không?

Những người mất đầu vì cuốn văn phạm ngoại ngữ

Những người bị mổ bụng vì mặc biên áo trong có in ba màu

Những đứa con gái mười tuổi bị phá trinh

Những bà lão sáu mươi bị hãm hiếp

Lưỡi dao dài phạt ngang

Huỵch!

Chiếc đàu bạc rơi xuống như trái dừa khô

Còn nhớ không Gia?

đứa trẻ sơsinh nào chết cứng trên đồi vú xanh của người

đàn bà phọt óc.

Nhớ gì không nhớ gì không?

Những mái chèo đập xuống vùng nước mặn

khơi động những vì sao chi chít như mồ hôi rịn trên trán

nhọc nhằn

và tiếng hò trên sông khuya buồn đứt ruột

“hò ơ…ơ…ơ…

“chiều chiều chim vịt kêu chiều

“bâng khuâng nhớ bạn ờ…ờ…ờ…”

“hò ớ…bâng khuâng nhớ bạn ờ…ờ…

“chín chiều ruột đau ờ…ơ…ơ…”

Giấc mơ trẻ con bao giờ cũng đầy những khứa cá kho chim

muông và bánh trái

Nhớ gì không Gia?

Những lời nguyền thiêu trong lửa

Những phản phúc mặc áo bưng biền

Những Nguyễn Bình những Tạ Thu Thâu những Hoàng Thọ

Những người bị thủ tiêu trong rừng vắng

Những người bị phục kích trên đường về

Những người bị đánh cướp công lao

Những người chết không bao giờ nhắm mắt

Nhớ gì không

Những căm hờn nuốt trong ngực?

Nhớ gì không những trái bom hằn học

Hai tay chèo cuống cuồng mình mẫy quắp co trong cơn sốt

rét

Những người trang bị hai bàn chưn kinh

hoàng tranh nhau ngược chiều trên chiếc cầu khỉ ốm o

Những bà mẹ lặn qua sông như những con rái cá bị rượt nà

tay nầy cặp nách một đứa con tay kia nâng một đứa

nữa lên khỏi đầu

Nhưng tuổi thơ vốn rộng lượng

nhớ không Gia?

Tuổi thơ trốn cơn ruồng bố trở về vẫn ngủ nằm mơ

vẫn đắp đập bắt những con cá nhỏ

vẫn ngửa bàn tay cho dàn gà con đến ăn gạo

và vẫn trang điểm lại lùm cây cho con chim áo đỏ về làm ổ

Tuổi thơ vẫn sẵn lòng quên những phát súng những mũi

dao của bọn người lớn

Còn nhớ gì không Gia?

Tiếng thét thảm thiết chạy từ đầu kinh đến cuối kinh trong

đêm bất tận

“aaaaaa!!! Trời ơi đùng giết tôi! aaaaaa!!!...”

con dao cùn làm cá chém đến chiếc đầu thứ tư phải cứa

qua cứa lại nhặp nhằn

tiếng thét thảm thương của con heo bị thọc huyết túa ra trên

kinh dài hỗn loạn

họ không còn thì giờ để rèn dao giết người

Nhớ không Gia?

Nhớ không Gia?

Họ không có thì giờ để cắt cổ từng người một

Những người bị lùa vào lẫm lúa cửa khóa then cài

Lửa phóng thiêu rụi tiếng la thất thanh

Còn nhớ không?

Họ không có thì giờ đào những lỗ huyệt tập thể

Những người bị bắt quỳ bên bờ sông

lưỡi phảng phạt xuống trúng tai trúng cổ trúng vai trúng

lưng mặc kệ

phát chày vồ xáng lên đầu tức thì và chưn đạp tiễn họ

xuống sông những đầu người còn trồi lên:

“Đ.m. tụi bây, giết tao sao không giết cho thiệt chết?”

Dòng nước xoáy giựt phăng tiếng nguyền rủa

Còn nhớ không?

Lũ tôm chực sẵn bên bờ sông

Lũ tôm-ăn-thịt-người

Lũ người-ăn-thịt-tôm-ăn-thịt-người

Lũ người-ăn-thịt-người-ăn-thịt-tôm-ăn-thịt-người

còn nhớ không Gia?

bà mẹ trơ trọi trên đời

đứng xõa tóc bơ vơ trên nhịp cầu ván

ngẩn ngơ vói theo đoàn ghe xuôi qua:

“Nè chết hết rồi nghe! chết hết rồi nghen bây!”

đôi mắt trắng dờ của trí khôn đánh mất

còn nhớ không Gia?

Còn nhớ không

những muỗng nước cá kho ăn xin về chan lên chén cơm khô

Này ăn đi con! ăn đi con!

Nhớ không?

này thôi nín nín mẹ ru:

“ầu ơ…gió mùa thu mẹ ru con ngủ…ờ…ờ…ờ…

“năm canh dài…ờ…ờ…

“mẹ thức đủ năm canh…ầu ơ…”

Nhớ gì không Gia

Lời ru bi thương đó

cũng từng bầy năm người mười người

cặp giữa hai thanh tre trôi về chật lòng sông

Còn nhớ gì không Gia?

Những kẻ tật nguyền không được quyền tật nguyền

bằng điện giựt bằng cẳng treo

bằng roi cá đuối bằng muối ớt trên thương tích xót xa

Người câm bắt buộc phải trả lời

những tội phạm họ không bao giờ đủ khả năng nghĩ tới

Người điếc bị đánh đơ xương sống

vì không nghe được người ta hỏi gì

người điên bị bắn bể bọng đái vì không biết phải đứng lại

theo tiếng hô “Halte-là!”

và hấp hối nằm đó rên la từ tám giờ đêm cho đến mặt trời

mọc

cơn điên không hề thuyên giảm

Còn nhớ không Gia?

Người cha được đặt làm loại bàn dốc có lỗ

trên đó người ta luồn dây cột chặt con mình để đổ nước

vào mũi vào họng

Nhớ không những khám nhỏ khám lớn

Những người mỗi tuần được lùa đi tắm trong ao

bùn nước sâu đến bụng

bầy người trần truồng hôi hám nhớp nhúa, ồn ào như đàn

vịt hãng

những đứa nhỏ chạy đến (người lớn họ hết tin nhau) nhét

vội những khúc bánh mì những cặp lạp xưởng những

miếng chuối khô

bỏ lại chiếc khăn choàng tắm chưa kịp đưa

bàn tay chưa kịp nắm

đôi mắt chưa kịp ngó

giọt nước mắt chưa kịp rơi

bầy người gầy guộc xếp hàng trở về nhà giam cũ

Nhớ không Gia?

Họ trở về đó đêm đêm bó gối hồi hộp chờ chiếc xe bít bùng

đậu lại trước nhà giam

rồi từng loạt năm người mười người được gọi tên

để đền mạng cho những tên sĩ quan da trắng bị giết

Những tiếng súng vang dội lại từ một cây cầu sập bỏ hoang

làm biết bao người

cha mẹ vợ con anh em nghe trong đêm khuya

rụng rời

Còn nhớ không Gia? Những thằng bạn nhỏ đã chết trong lúc chạy giặc

Những thằng đã rơi rụng cùng máy bay

Những thằng đã bể nát với trái mìn

Những thằng đã đánh mất đời mình trên bàn chông

Gia ơi mầy nằm đó còn nhớ gì không?

Mày nhớ gì không trong lớp áo hành quân bị đục lủng

Mầy nhớ gì không?

trong đêm không bao giờ còn có ngày đó

Mày còn nhớ gì nhớ gì

dưới hàng bạch lạp hắt hiu cắm đều khoảng từ đầu đến

chân mày

Gia ơi mày làm sao nhớ gì với đạn đồng ngủ quên trong

ruột gan tim ngực

Nhớ gì không nhớ gì không

hở Gia?

nhớ gì không

những người đàn ông không có thì giờ để làm tình

những người đàn bà không có thì giờ để cưu mang

những bào thai không có thì giờ để chào đời

những trẻ thơ không có thì giờ để nô giỡn

những cơ thể non không có thì giờ để già nua

ngững kẻ bạc đầu không có thì giờ để chu toàn cái chết

còn nhớ gì hở không Gia?

con mắt chó trung thành rơi trên nền đất cứng

bà già cụt đầu lõa lồ bên bờ mương

đứa nhỏ chết cứng trên đỉnh vú xanh

những phát chày vồ những cơn lửa táp

người đàn bà rái cá bà mẹ xõa tóc điên

những kẻ tật nguyền bị tra tấn

những kẻ âm thầm gục dưới gầm cầu

những kẻ bị thủ tiêu trong rừng vắng

Nhớ lấy Gia!

nhớ lấy hết những bi thương đó

để mai kia

vào những đêm mùa hè thật vắng vẻ

mày kể lại cho giun dế nghe

chuyện con thuyền đứt neo

dật dờ trên dòng sông hai mươi tuổi

Gia ơi!

mày hãy tâm sự tuổi hai mươi của mày

với cỏ cây câm nín

giữa khuya bưng tối

đìu hiu

của đêm hè

Sàigòn 1965