Tôi sinh ra trong nỗi buồn chia ly của cha mẹ tôi. Chia ly ép buộc. Giã từ
miễn cưởng! Mẹ tôi - người đàn bà bất hạnh vì không sinh con, nên bị gia đình
nhà chồng bạc đãi, ruồng bỏ... Bà đành gạt nước mắt ra đi, bỏ lại sau lưng...
người chồng cô đơn, sầu thảm... Chiều chiều nghe tiếng chim lẻ bạn kêu chiều,
cha tôi nghe lòng mình như bị ai xát muối:
Chiều chiều chim vịt kêu chiều
Bâng khuâng nhớ bạn chín chiều ruột đau...
Ngày tháng trôi qua trong nỗi niềm thương nhớ. Cho đến một hôm, đang thơ
thẩn ngoài hàng ba trước nhà, mắt ngó mông nhìn vầng trăng cô độc treo lơ lửng
phía trời xa, b?ng có tiếng trống sang canh của một khám đường gần đó, từng hồi
nện mạnh vào không gian vắng ngắt, bên tai còn văng vẳng lời thống thiết của
vợ lúc chia tay, lòng ông rung động bồi hồi cảm xúc trào dâng tràn ngập tâm
hồn. Người nghệ sĩ vói tay lấy cây nguyệt cầm treo trên vách nhà... tay rung rung
nhấn phiếm, trút hết nỗi lòng qua tiếng tơ đồng não nuột, bi ai :
Hò xự xang... xê cống...
Líu cổng...líu cổng... xê xang,
Xừ xang xê hò líu cống xê xang hò,
Líu xế xang xự, xể xang lìu hò...
(Cao văn Lầu - Dạ cổ hoài lang. Trần Văn Khải - Nghệ thuật sân khấu trích dẫn)
Thanh âm từ chiếc nguyệt cầm, chậm và buồn - như uất ức,như thở than - từng
tiếng buông xuống như những giọt mưa rơi lưng chừng, nửa như muốn trút
xuống, nửa còn còn vướng động trên mây. Năm ngón tay gầy guộc rung rung trên
phím - khi nhấn xuống, lúc buông lơi chùng lại - khi vuốt nhẹ kéo dài,luyến láy
qua nhiều âm vực, tạo một làn điệu nỉ non, áo não... thấm tận tim gan. Tiếng đờn
chập chùng ngân lên, chìm xuống hay tắt lịm như tiếng kêu của con chim Đỗ
quyên khóc bạn, kêu gào,khoắc khoải đến mòn hơi rồi tắt ngủm trong sương
đêm. Âm điệu u ẩn, tức tưởi một niềm đau, dội lại từ nỗi lòng quằn quại, bi
thương, khi dồn dập như một cơn giông đầu mùa, rào rào trên giòng sông Hậu,
khi lê thê rã rời như tiếng vạc ăn đêm về muộn.
Tiếng đàn bỗng buông trầm xuống “HÒ” - âm thanh chùng lại rồi lan rộng ra
như hơi gió của một cơn giông vừa dứt... mặt sông vẫn còn lao xao gợn sóng. Âm
điệu lướt đi... như cơn gió nhẹ còn sót lại... rồi dứt câu ở chữ cống ư...ứ...ư…tay
nhấn sâu xuống ở đâu đó gần bát độ của nốt đờn, rồi buông lơi nhẹ cho trở về chữ
cống,ngang tầm giọng ca nghe mà xốn xang, thắt thẻo... Điệu đàn từ hò lên cống
nức nở, rồi từ từ hạ xuống xang theo tiếng “cắt” của nhịp song lang dứt câu, sắt
như như một nhát dao chém lên thềm đá, âm thanh lạnh lùng xuyên thấu tim gan.
Sắt đá cũng ngậm ngùi! Sông nước phù sa cũng ngầu đục nỗi buồn! Điệu đàn
càng về khuya càng áo não. Thanh âm thoát từ năm ngón tay rướm máu đã có
linh hồn - lời ca xuất phát từ nỗi lòng quằn quại bi thương đã thành máu huyết, thẫm thấu qua tim gan. Cha tôi bây giờ không còn biết mình là mình nữa... Tâm
hồn ông bay bổng đến một vùng trời mênh mông, chập chờn hình ảnh của người
vợ thương yêu.Tiếng đàn không còn là tiếng đàn mà chỉ là những dư âm lan
manthành một cảm giác bâng khuâng lơ lửng. Lời ca không còn là lời ca, chữ
nghĩa hết còn là chữ nghĩa mà chỉ nghe một sự rung động thấm tận tâm hồn.
Mảnh hình hài tôi là những nỗi niềm nhớ nhung, xao xuyến những đau thương bi
phẩn, kết tinh thành những âm thanh tận cùng của nghệ thuật đờn nguyệt cầm.
Tôi ra đời từ đêm ấy và mang tên DẠ CỔ HOÀI LANG (đêm khuya nghe tiếng
trống, nhớ thương chồng). Sinh ra và lớn lên trong nỗi buồn cho nên đời tôi là
một điệu nhạc buồn! Từ đó
...
(đọc tiếp)
